Wejście na Pradziada z Karlovej Studanki doliną Białej Opawy (znaki żółte, potem niebieskie). 8(17 ) km. Ok. 700 m sumy podejść. Możliwość zjazdu autobusem spod hotelu Ovczarna.

Malownicze wodospady Białej Opawy, wąwóz, mostki, drabinki, skały, czyli to co w polskich Sudetach może brakować. Dla wygodnych – z Ovczarnej można zjechać autobusem do Karlovej Studanki. Można również zejść równoległym szlakiem niebieskim – górną krawędzią wąwozu. Na deser sam Pradziad – czyli najwyższy szczyt Sudetów Wschodnich z dookolną panoramą.

Rankiem 22 maja 1809 roku cesarz Francuzów Napoleon Bonaparte ponownie próbował przeprawy przez Dunaj między miejscowościami Essling i Aspern. I ponownie, podobnie jak poprzedniego, krwawego dnia przeprawa ta nie powiodła się. Tym, któremu przypadł honor zatrzymania „boga wojny” był arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg. Dotychczas wielki mistrz krzyżacki, brat cesarza Franciszka I, właściciel ziemi cieszyńskiej i następnie Żywiecczyzny. Swe zwycięstwo Austriacy zawdzięczali niekorzystnemu położeniu wojsk przeciwnika, który nie zdołał przerzucić przez rzekę całości swych oddziałów. Mimo tego oraz mimo, że pan arcyksiążę miesiąc później, w czerwcu dostał niezłe baty pod Wagram i podpisując z Francuzami rozejm podpadł cesarzowi Franciszkowi, do dziś wymieniany jest jako pierwszy zwycięzca Napoleona. A co ta barwna historia ma wspólnego z Wysokim Jesionikiem?

Main street of Karlova Studanka Fountain in Karlova Studanka

Główna ulica w Karlovej Studziance / Park zdrojowy

Otóż uzdrowisko Karlova Studzienka, położone w malowniczej dolinie Białej Opawy u stóp Pradziada – najwyższej kulminacji Sudetów Wschodnich, swą obecną nazwę zawdzięcza właśnie arcyksięciu Karolowi. Źródła lecznicze w dawnej osadzie górnictwa żelaza Hubertov poznano dopiero w początkach XVIII wieku. Uzdrowisko założył tu Maksymilian II Habsburg w latach 80-tych tego samego stulecia. Obecnie leczy się tu choroby płuc i górnych dróg oddechowych. Żelazista woda lecznicza jest ogólnie dostępna (nie , nie zamurowano ujęć, jak to miało miejsce w Dusznikach-Zdroju i Polanicy-Zdroju) w drewnianym niewielkim pawilonie przy głównej ulicy. Obok znajduje się ładny park z XIX-wieczną zabudową zdrojową oraz kościołem z roku 1829. W górnej części osady, nad skrzyżowaniem szos znajduje się drewniana kaplica św. Huberta z roku 1757. Ostatnio Karlova Studzienka trafiła na listę atrakcji turystycznych czasopisma NY Times, co może paradoksalnie niestety spowodować, wejście komercyjnych projektów. Mam nadzieję, że Czesi nie oszaleją i nie pozwolą sobie na to na, co pozwala sobie bez większych skrupułów np. Karpacz w pogoni za łatwym pieniądzem.
St. Hubertus chapel - Karlova Studanka Chapel in Karlova Studanka

Kaplica św. Huberta / Kościółek zdrojowy w Karlovej Studziance

Poniżej skrzyżowania jest parking, na którym Czesi dość zdzierają (30 KC/h). Można oczywiście próbować parkować przy samej szosie z Jesenika, tam gdzie nie ma zakazu zatrzymywania. Miejsc na poboczu jest niewiele, więc oszczędzający tubylcy nie krępują się, zostawiając samochody wystawione niemal na połowie jezdni aż po wylot szlaków w dolinie Białej Opawy. Jeżeli jednak przyjedziemy odpowiednio wcześnie rano (przed 10) jest szansa na zajęcie darmowego miejsca poza drogą.
Karlova Studanka w google street view

Można także pojechać wyżej na przełęcz Hvezda, gdzie znajduje się duży parking (ceny podobne jak w Karlovej Studziance), ale nie ma z kolei gwarancji, że w cieplejsze (tj. bardziej oblegane) dni zatrzyma się tu jadący z Karlovej Studzianki autobus. Autobus jest jedną z możliwości dotarcia bez potrzeby dublowania trasy niemal pod sam szczyt Pradziada – do hotelu Owczarna. Na parking pod hotelem można dojechać i autem, ale odstrasza wysokość opłaty za wjazd, choć mając komplet osób w samochodzie i w pamięci ceny na parkingach na dole, może taki wariant okazać się całkiem rozsądny. Autobus z Karlovej Studzianki (Hubertus) na Owczarną jeździ w weekendy ranną i popopłudniową porą, mniej więcej co godzinę i kosztuje 16 KC  (2011 r.) za przejazd w jedną stronę od osoby (w przypadku wyboru wariantu z powrotem busem warto sobie sprawdzić aktualny rozkład on-line np. tu).

Bila Opava stream Dolina Białej Opawy

Biała Opawa nad Karlovą Studzienką

W „Karlovej” wybieramy szlak żółty, który wraz ze znakami niebieskimi prowadzi ku dolinie Białej Opawy. Przed nami ścieżka, który można nazwać spokojnie szlakiem tysiąca kaskad, a która w dolnym biegu przypomina nieco naszą dolinę Białej Wisełki, za to w górnym – cóż, jest to jeden z najpiękniejszych szlaków w Sudetach. Niestety, co za tym idzie, bywa dość tłumnie oblegany.

Dolina Białej Opawy Cascades on Bila Opava

Potok Biała Opawa

Wąwóz Białej Opawy wypreparowany w gnejsowych skałach ma długość ok. 3 km, a strumień pokonuje tu różnicę wysokości ok. 400 metrów. Najwyższy wodospad tzw. Wielki Wodospad, położony w górnej części kanionu osiąga wysokość prawie 8 metrów. Ale po kolei. W początkowym biegu oba szlaki wiodą łagodnie pod górę, przechodząc z prawej na lewy brzeg potoku. Dróżka jest miejscami podmyta – widać potężny buk spoczywający w korycie bystrego strumienia.

By the yellow trail Karlova Studanka - Ovcarna Dolina Białej Opawy

Zwalone drzewo w dolinie Białej Opawy

Ten odcinek doliny jest gęsto zalesiony, w drzewostanie przeważają świerki, jodły, buki i jawory. Malowniczo tu zwłaszcza jesienią, choć w dolinie Białej Opawy jest ona krótka, rzadko bowiem zagląda tu słońce.

Dolina Białej Opawy Dolina Białej Opawy

Górski bór nad Białą Opawą

Przy drewnianej wiacie na niewielkiej polance szlaki rozdzielają się – niebieski będzie prowadził równolegle nad górną krawędzią wąwozu. Wybieramy żółty, który zbliża się ponownie do potoku i  przy efektownym progu skalnym przekracza go. Znajdujemy się teraz na terenie rezerwatu przyrody, którym będziemy wędrować przez najbliższe 2-2,5 km.

Small waterfall on the Bila Opava Dolina Białej Opawy

Kładka na Białej Opawie za rozwidleniem szlaków

Za kładką szlak prowadzi jakiś czas prosto prawym orograficznie brzegiem strumienia, po czym, ponownie go przekracza. Ciemny las nagle się kończy – uderza nagle w oczy światło słoneczne na wydłużonym, odkrytym odcinku, zniszczonym podczas pożaru w roku 2005, ale zarastającym młodą, gęstą świerczyną.

Dolina Białej Opawy Dolina Bilej Opavy

Dolny odcinek wąwozu Białej Opawy / Odkryta część wąwozu

W tej części ścieżka przedziera się przez bujną, korzystającą ze słońca roślinność. Przeszkodę na drodze stanowią pnie drzew tarasujące wąskie dno doliny.

Valley of the Billa Opava Fallen trees - valley of the Bila Opava

Odsłonięte dno doliny Białej Opawy

Wreszcie docieramy do ściany lasu przy urokliwie sączących się ze skarpy po prawej strugach.

Dolina Białej Opawy Dolina Białej Opawy

 Skaliste koryto Białej Opawy / „Cieknący” wodospad

Czas słońca się kończy, odtąd żółte znaki będą nas prowadziły przez ciemną, wąską dolinę. Pojawią się strome podejścia i zawieszone na skałach mostki.

Dolina Białej Opawy Tourist path along the Bila Opava stream

Sztuczne ułatwienia w wąwozie Białej Opawy

Cały czas w wędrówce będzie towarzyszyć nam szum wartkiej wody. Szlak przewija się to na prawą, to na lewą stronę doliny. Na krótkim, płaskim odcinku jest szansa by przysiąść trochę nad samym wartkim strumieniem.

Dolina Białej Opawy Dolina Białej Opawy

Mostki na Białej Opawie

Gdy znajdziemy się na jej prawej stronie („naszej” lewej), a ścieżka znów zacznie być stroma, znak to że dotarliśmy do największych kaskad wąwozu, które widzimy kilkanaście metrów poniżej, po prawej. Na tym odcinku, zwłaszcza po deszczach należy zachować ostrożność, gdyż skała jest wyślizgana i brak barierek zabezpieczających przed obsunięciem się ku malowniczym wodospadom.

Waterfalls of the Bila Opava Dolina Białej Opawy

Wodospady Białej Opawy

Mostek za wodospadami oznacza koniec najbardziej malowniczego odcinka doliny.

Bridge over the waterfalls - Bila Opava valley Dolina Białej Opawy

Mostek nad wodospadami Białej Opawy
Szlak żółty pnie się teraz stromo podmytą skarpą po prawej stronie, wyprowadzając nas na rozwidlenie ze znajomym szlakiem niebieskim z Karlovej Studzianki. Oba szlaki, łagodnym trawersem prowadzą w lewo, przez górnoreglowy, świerkowy las – po lewej, w dole, co jakiś czas można wypatrzyć spienione bystrza na Białej Opawie.

One of side brooks in the Bila Opava valley Dolina Białej Opawy

Las nad wodospadami / Jedna z kaskad poniżej szlaku

Po około kilometrze szlaki ponownie się rozchodzą – tym razem idziemy niebieskim, który wiedzie jeszcze kawałek wzdłuż jednej z odnóg potoku, by następnie odbić w prawo do góry do spłaszczenia z budynkiem gościńca Barborka.

Upper part of the Bila Opava valley Barborka

Na szlaku niebieskim pod Barborką / Schronisko Barborka

Od schroniska asfaltowa droga prowadzi krótko do rozdroża ze znakami czerwonymi i zielonymi. Wędrujemy nimi w prawo drogą dojazdową na Pradziad, którego płaska wierzchowina odsłania się po prawej tuż-tuż, w zasięgu ręki. Wrażenie to jest jednak złudne, bo szlak biegnący drogą dojazdową do wspomnianej stacji TV okrąża niemal całą kopułę szczytową Pradziada.  Z lewej przy przecince z widokiem na zbiornik górny elektrowni Dlouhe Strane dołączają znaki niebieskie z Koutów nad Desną. Ich teraz będziemy się trzymać.

Southern slopes of Praded View from the road to Praded

Płaski wierzchołek Pradziada z drogi dojazdowej / Rejon rozdroża pod Pradziadem

Na kolejnym rozwidleniu odbijamy za jezdnią w prawo – będziemy teraz okrążać, stopniowo się wznosząc szczytową kopułę Pradziada. Na szczęście, w miarę podejścia odsłaniają się widoki.

Pod Pradziadem Widok z Pradziada na grupę Keprnika

Rozdroże na Pradziad / Pasmo Keprnika z podejścia na Pradziad

Widoki te urozmaicają monotonne, łagodne podejście. Po prawej natomiast przybliża się ku nam sylweta betonowej wieży przekaźnikowej – hotelu na Pradziadzie.

Ascent to Praded Tower on Praded

Droga na Pradziad / Wieża telewizyjna na Pradziadzie

Gdy droga zakręci wreszcie zdecydowanie w prawo znak to, że jesteśmy prawie na szczycie. Panorama ze szczytu Pradziada jako najwyższego punktu w rejonie jest dookolna i ma istotną zaletę, podobną jak panorama z tarasu Pałacu Kultury – nie widać samej wieży. W wieży mieści się hotel i restauracja, za opłatą można również wjechać na oszklony taras widokowy znajdujący się mniej więcej w połowie konstrukcji. Znacznie lepiej jednak pobyczyć się na trawie na dole. W pogodne dni panorama sięga nawet Karkonoszy, Niziny Śląskiej czy Beskidu Żywieckiego i Małej Fatry po przeciwnej stronie. Na wierzchołku znajduje się także wypożyczalnia dwukołowych pojazdów zjazdowych, które można zwrócić przy schronisku Owczarna. A co do panoramy – to patrząc od południa wygląda ona następująco.

Vysoke Hole - view from Praded Grzbiet Wysokiej Hali

Grzbiet Vysokiej Holi i Owczarna z Pradziada

Praded - panorama S Praded - panorama W

Panorama z Pradziada na zachód – Dlouhe Strane i Masyw Śnieżnika

Praded - panorama NW Na Pradziadzie

Panorama z Pradziada na północ – Velky Ded, masyw Keprnika i kotlina Jesenika

Panorama from Praded - N Hruby Jesenik

Panorama z Pradziada na pn.-wschód : pasmo Orlika

Zejście z Pradziada niestety przez większy odcinek pokrywa się z drogą wejściową, co może spowodować, że piękne widoki zaczną wydawać się nieco monotonne. Dopiero przy skrzyżowaniu koło schroniska Braborka skręcamy w prawo i wkrótce docieramy do parkingu przy Owczarnej.
Petrovi kameny Praded - view from Ovcarna

Piotrowe Kamienie z zejścia do Owczarnej /Pradziad znad Owczarnej

Na Owczarnej wita budynek górskiego hotelu wzniesionego w 1922, w dobrach… zakonu krzyżackiego, rozbudowanego po II wojnie światowej (już za tzw. władzy ludowej). Przy hotelu i parkingu znajduje się przystanek autobusowy, skąd możemy za niewielką opłatą zjechać do Karlovej Studzienki.

Pradziad z Ovczarnej Crossroads at Ovcarna

Hotel Ovczarna z Pradziadem w tle / Skrzyżowanie szlaków przy Owczarnej

Alternatywą jest zejście za znakami żółtymi w dolinę Białej Opawy i dalej, za znakami niebieskimi, równolegle do pokonanej wcześniej, znakowanej żółto trasy, do Karlovej Studzienki.

Ski area over Ovcarna Owca na Ovczarnej

Piotrowe Kamienie spod hotelu Owczarna / Owca na Owczarnej, przy szlaku żółtym

MAPA TRASY

Najdete nás na mapy.cz

WARIANT DLA BARDZIEJ WYTRAWNYCH TURYSTÓW

KAMERY PRZY TRASIE – ZOB. POZYCJE PRADED VYSILAC/VEZ/OVCZARNA 1-2 (uwaga, żeby zobaczyć całe zdjęcie na niektórych kamerach w Mozilla FF należy kliknąć w otwartym oknie przeglądarki z obrazem live zakładkę „pokaż obrazek”)