Miasteczko (2700 mieszkańców) w czeskiej części Gór Izerskich, w dolinie Smedy. Według przekazów w roku 1211 miało tu dojść do uzdrowienia żony i dzieci ubogiego mieszkańca sąsiedniej wioski, który modlił się do Najświętszej Marii Panny. Miał on widzenie, w którym jako wotum za uzdrowienie kazano mu wykonać figurę Maryi i powiesić pod trzema lipami na brzegu rzeki Smedy. Miejsce, gdzie stanęła figura wkrótco stało się celem pielgrzymek. Wybudowano drewnianą kaplicę, a w 2 połowie XIV wieku kamienny kościół. Z roku 1381 pochodzi pierwsza pisemna wzmianka o istnieniu wsi przy kościele. Zamieszkiwali ją głównie drwale, wyżej w dolinie Smedy rozciągała się puszcza. Dopiero w następnych stuleciach doszło do wykarczowania lasów na wschód od Hejnic, gdzie powstała osada Biały Potok. W XV-XVII wieku w okolicach Hejnic eksploatowano rudy żelaza i cyny. Pod koniec XV wieku w samej miejscowości wzniesiono nowy kościół, konsekrowany w roku 1498 przez miśnieńskiego biskupa. W 2 połowie XVI wieku został on zamknięty z polecenia właścicieli tutejszych ziem – luterańskiej rodziny von Redern. Rodzina chciała  w ten sposób powstrzymać „proceder” pielgrzymek do hejnickiego sanktuarium. Właściciele opierali się protestom społeczności katolickiej, która interweniowała nawet u cesarza Rudolfa.

Bazylika mniejsza Nawiedzenia NMP w Hejnicach

W roku 1609 Katarzyna von Redern wywiozła łaskami słynącą figurę Matki Bożej, zwaną Mater Formosa (Matka Wspaniała), na zamek w Libercu, który spłonął w roku 1615, natomiast rzeźba nie została uszkodzona. Katarzyna von Redern odwiozła ją z powrotem do Hejnic, ale nie zgodziła się na otwarcie kościoła. W roku 1618 wybuchła w Czechach rebelia przeciw cesarzowi, popierana mniej lub bardziej otwarcie przez europejskie państwa protestanckie. Redernowie zaangażowali się w nie po stronie powstańców, wskutek czego po klęsce pod Białą Górą roku 1620, ich dobra w Czechach zostały skonfiskowane, musieli przenieść się do pobliskiego Zawidowa na Łużyce, które należały wówczas do Saksonii. Okolice Frydlantu przejął wówczas dowódca cesarski Albrecht Wallenstein. W roku 1634 przez Sudety przewalili się Szwedzi, łupiąc m.in. kościół w Hejnicach. Lepsze czasy dla sanktuarium nastały dopiero za czasów kolejnych właścicieli Frydlantu – Gallasów, po zakończeniu wojny trzydziestoletniej. W 2 połowie XVII przebudowano kościół, do którego dostawiono barokowy, czteroskrzydłowy budynek klasztorny. W roku 1698 przejęli go ojcowie franciszkanie. Hejnice ponownie stały się miejscem licznych pielgrzymek, a ilość przybywających tu rocznie osób sięgała 80 000. Do sanktuarium wiodły ścieżki pątnicze, przy których stały kapliczki i krzyże. Prowadziły one z Raspenawy (obecny szlak niebieski), Liberca (również szlak niebieski) oraz Śląska przez Nowe Miasto pod Smrekiem i Ludwikow.

Bazylika – widok z lewego brzegu Smedy

W latach 1722-1729 dokonano gruntownej, barokowej przebudowy kościoła projektu Markusa Antoniusa Canevallego, zmieniając jego orientację (dotychczasowe prezbiterium stało się częścią transeptu). Do dziś zachował się właśnie w takiej formie, z dwoma okazałymi wieżami wieńczącymi główną fasadę, kopułą i barokowym głównie wyposażeniem. W roku 1917 od cesarza Karola I Hejnice otrzymały prawa miejskie. W roku 1950 miejscowy klasztor zajęła czechosłowacka służba bezpieczeństwa (StB), tworząc tu obóz dla internowanych zakonników i zakonnic z całego kraju (tzw. Akcja K). W roku 1955 klasztor przeznaczono ostatecznie na cele miejscowego budynku „kultury”. Popadał on stopniowo w dewastację. Remont kościoła i klasztoru rozpoczęto dopiero w latach 90-tych XX wieku. W 2010 Hejnice dotknęła poważna powódź, której ślady do dziś widać, idąc wzdłuż Smedy. Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny posadowiony na skalistym zboczu, nad Smedą, posiada obecnie rangę bazyliki mniejszej. Nad ołtarzem głównym znajduje się łaskami słynąca figura „Mater Formosa”.  Coroczne pielgrzymki do tego miejsca skupiają ponad 100 tysięcy wiernych. Wewnątrz zachowały się także m.in. gotycki ołtarz z poprzedniego kościoła, z końca XV wieku oraz ołtarz Albrechta Wallensteina. Freski na kopule są późniejsze i pochodzą z początku XX wieku.

Kolumna św. Franciszka przed hejnickim kościołem

Na prowadzącym na teren klasztorny ogrodzeniu znajdują się barokowe rzeźby św. Jakuba della Marca, św. Franciszka, św. Jana Nepomucena i św. Wacława pochodzące z połowy XVIII stulecia. Obok stoi neobarokowa kaplica św. Antoniego, zaś przed kościołem kolumna maryjna z roku 1714. W Hejnicach znajdziemy liczne krzyże i figury także poza terenem kościelnym, łącznie z ładnym nepomukiem z roku 1720 na pobliskim mostku na Smedzie. Hejnice stanowią dobry punkt wyjściowy w Góry Izerskie – biegną stąd szlaki na Orzesznik i do doliny Wielkiego Sztolpicha (czerwony), na Ołdrzychowską Przełęcz (niebieski), na Tiszinę (czerwony), Kocie Kamienie (niebieski), do doliny Czarnego Potoku (żółty) i na Grzebienek (zielony), łącząc się z trasami wyższych partii pasma. Parkingów darmowych w miasteczku jest kilka – w tym jeden przed samą bazyliką.

Widok spod bazyliki na Orzesznik

MAPA

PROPOZYCJE WYCIECZEK

TRASA

GALERIA DODATKOWA

Barokowa fasada bazyliki
Kaplica św. Antoniego
Wnętrze bazyliki
Ołtarz główny i ambona
Ołtarze boczne
Prospekt organowy / Barokowy portal główny
Nepomucen na Smedzie
Advertisements