Miasto (ok. 6000 mieszkańców) położone na wysokości 450-490 m n.p.m. w dolinie Białej Lądeckiej, u stóp Gór Złotych. Miasto lokowano w 2 połowie XIII wieku przy skrzyżowaniu traktów handlowych – wiodącego z północy, ze Śląska na południe, na Morawy przez Przełęcz Płoszczyna oraz Solnej Drogi biegnącej z Pragi przez Kłodzko aż po podkrakowskie żupy. Było tzw. miastem otwartym i nie posiadało obwarowań.  Od kiedy w Lądku znane były wody mineralne – dokładnie nie wiadomo. Według tradycji Mongołowie po bitwie pod Legnicą w roku 1241 mieli przeprawiać się tędy na Węgry, niszcząc istniejące już wtedy urządzenia łaziebne przy dzisiejszym źródle „Jerzy”. Nie tylko to źródło było jednak znane, przy budowie w latach 70-tych XVII wieku obecnego domu zdrojowego: „Wojciech”, znaleziono wykuty w skale basen oraz ślady dawnych narzędzi.

St. Trinity column - Ladek-Zdroj

Kolumna wotywna w Lądku-Zdroju

Siarkowe ciepłe źródło zwano początkowo chłopskim. Przypuszcza się, że pierwszy okres wykorzystania źródła przypada już na XI i II stulecie, kiedy miała istnieć tu osada. Drugie źródło „pańskie” tj. wspomniany „Jerzy” zostało natomiast odtworzone po najeździe Mongołów i znane w szerszej okolicy. I tak XIV-wieczna kronika wzmiankuje ciepłe, dzikie źródła w mieście Lądku. które zostały potwierdzone już za panowania dynastii luksemburskiej. Lądeckie źródła następnie miały zostać zniszczone dwukrotnie przez husytów Prokopa Gołego w 1 połowie XV wieku. Husyci wtargnęli na ziemię lądecką po raz pierwszy wczesną wiosną 1428 roku i oprócz źródeł zdobyli górujący nad Lądkiem i tzw. solnym traktem, biegnącym przez góry aż do podkrakowskich żup, zamek Karpień.

Most gotycki w Lądku

Lądek-Zdrój – most gotycki

Zamek Karpień stał się potem siedzibą znanego lokalnego polityka raubrittera Hinka Kruszyny, który zawisł jak rozbójniczy topór nad gościńcem. Nic dziwnego że w czerwcu 1443 r. ekspedycja mieszczan śląskich pod wodzą, pana na Ziębicach i Opawie, Wilhelma zajęła i spustoszyła warownię. Pod koniec XV wieku źródła lądeckie są na tyle popularne, że bywa tu syn Jerzego Podiebrada Henryk, książę ziębicki, a następnie jego syn Jerzy, który w roku 1498 sprowadził do Lądka mistrza Konrada z Góry, doktora sztuk wodnych w celu zbadania miejscowych wód. I niemal od razu powstaje nowa infrastruktura kąpielowa nad obecnym źródłem „Jerzy” w postaci drewnianego pawilonu, łaźnie męskie i damskie, a obok kaplicę swojego świętego patrona. Książę Jerzy wraz z braćmi nie cieszyli się długo nowymi urządzeniami, gdyż w roku 1501 wskutek problemów finansowych zostali zmuszeni do przekazania hrabstwa kłodzkiego Ulrykowi z Hardeck, który nie interesował się tak wodolecznictwem, jak jego poprzednicy.

Park in Ladek Zdroj

Park zdrojowy w Lądku

Dopiero pod koniec XVI stulecia, po wykupie zdroju przez miasto Lądek przystąpiono do nadrabiania prawie 100-letnich zaniedbań, mimo problemów związanych m.in. z wybuchem w roku 1582 zarazy, a pół wieku później kataklizmem wojny trzydziestoletniej. Po przejściu dziejowych burz Lądek wraca do łask i staje się popularnych także wśród duchowieństwa, w tym biskupów wrocławskich mających swój zamek w pobliskim Javorniku. W połowie XVII wieku powstaje zachowana do dziś barokowa kaplica na wzgórzu nad zakładem „Jerzy”, a w roku 1678 rozpoczęto nad dawnym źródłem chłopskim budowę najbardziej charakterystycznej dominanty lądeckiego uzdrowiska, wzorowanego na łaźni tureckiej domu zdrojowego, pod którego kopułą mieścił się basen (obecny dom zdrojowy „Wojciech”, na którego piętrze mieści się lądecka pijalnia wód mineralnych). Obok wzniesiono kaplicę pod wezwaniem Marii na Pustkowiu.

Market square in Ladek-Zdroj

W lądeckim rynku

W wyniku wojen śląskich ziemia kłodzka przeszła w ręce Prus, a sam król Fryderyk II uwieńczył swoje zdobycze pobytem w lądeckim uzdrowisku, który dosyć sobie chwalił. Z innych ważnych person ówczesnych czasów w Lądku bywali – w sierpniu 1790 r. Johann Wolfgang Goethe, w sierpniu 1800 r. Fryderyk Wilhelm III z małżonką oraz późniejszy prezydent USA John Quincy Adams, który skonstatował w swoich listach podróżnych „specyficzny” smak lądeckich wód towarzyszący wybitnie jajecznemu zapachowi. W lipcu 1813 r. w okresie odwrotu wojsk napoleońskich na zachód Europy do Lądka przybył król pruski Fryderyk Wilhelm III z późniejszymi następcami tronu – Fryderykiem Wilhelmem IV oraz Wilhelmem I. W sierpniu dołączył do niego car Aleksander I. Na wieść o wypowiedzeniu wojny Napoleonowi przez Austrię obaj władcy opuścili Lądek, przystępując do kampanii, która zakończyła się bolesną dla nas bitwą narodów pod Lipskiem w październiku tegoż roku. Spacerując dziś po lądeckim uzdrowisku niełatwo uchwycić dziś poczucie dawnej świetności tego miejsca, niemniej można znaleźć sporo  urokliwych miejsc. W górnej części uzdrowiska znajduje się łąka malowniczo opadająca w dolinę Jadwiżanki, nad którą znajduje się założony w XVII wieku Biskupi Staw, a wyżej arboretum. Samych źródeł jest sześć – jedno kryje zakład zdrojowy Jerzy, kolejne znajdują się w okolicy domu zdrojowego Wojciech, gdzie urządzono pijalnię.

Bath house Wojciech in Ladek-Zdroj

W lądeckiej pijalni

Z zabytków w części zdrojowej znajdziemy – wspomniany budynek Starego Jerzego z datą na fasadzie: 1498, wielokrotnie przebudowywany z wieżyczką zegarową z 1580 roku. Powyżej w parku, na wzgórzu stoi barokowa kaplica… św. Jerzego z 1658 roku. Druga zdrojowa kaplica (położona po przeciwnej stronie parku) pod wezwaniem Matki Bożej Uzdrowienia Chorych pochodzi z 2 połowy XVII stulecia. Przed kościółkiem znajduje się kolumna maryjna z 1887 r. fundacji przemysłowca z Poznania – Antoniego Krzyżanowskiego. W centrum parki stoi budynek „Wojciecha” wzorowany na łaźni tureckiej z 2 połowy XVII wieku, przebudowany w 2 połowie XIX wieku. Nad Białą Lądecką, ukryty za budynkami przy ul. Kościuszki znajduje się kryty neogotycki most z lat 30-tych XX wieku.

Ladek Zdroj

Dom zdrojowy Wojciech

W części miejskiej cennym zabytkiem jest znacznie starszy gotycki most z 1565, z łamanego kamienia na wapiennej zaprawie. Na balustradzie mostu przycupnął barokowy nepomuk z 1710 roku – dzieło Michała Klahra. W nieco zaniedbanym tynku obok renesansowych i barokowych kamieniczek (w jednej z nich – dom nr 1 mieszkał rzeźbiarz Michał Klahr) z podcieniami znajdziemy wotywną figurę św. Trójcy dłuta Michała Klahra z roku 1741, kamienny XVI-wieczny pręgierz oraz budynek ratusza z końca XIX wieku. Przy prowadzącej od zdroju do rynku uliczce zachowała się ruina kościoła ewangelickiego z 2 połowy XIX wieku. Kościół katolicki- Narodzenia NMP to budowla barokowa  – z końca XVIII wieku, choć wykorzystuje wcześniejsze założenie gotyckie. Lądek-Zdrój jest doskonałym punktem wypadowym w Góry Złote – szlak czerwony zaprowadzi nas do Orłowca i na Jawornik Wielki, żółty – na Przełęcz Lądecką, niebieski – na Trojak i Karpień (a w drugą stronę – do Jaskini Radochowskiej), zaś znakowane ścieżki spacerowe – na Borówkową i Stołowe Skały. Dla wytrwalszych – długodystansowy szlak czerwony wiedzie przez Krowiarki aż na sam Śnieżnik.

Town hall in Ladek-Zdroj

Ratusz i kolumna św. Trójcy

TRASA

Reklamy