Górujące od północnego-zachodu nad Strzegomiem najwyższe wzniesienie w paśmie Wzgórz Strzegomskich o stromych zalesionych stokach, zwane też Kromołą. Na stożkowatym wierzchołku znajdują niewielkie granitowe skałki wyrosłe z bazaltów (tzw. intruzja) oraz krzyż na platformie widokowej. Roztacza się stąd rozległa panorama położonego u stóp miasta ze zwalistą bryłą bazyliki św. Piotra i Pawła, a także Sudetów Zachodnich i Środkowych oraz Przedgórza Sudeckiego. Dostrzec można m.in. Śnieżkę, Trójgarb, Chełmiec i Wielką Sowę, a także, oczywiście, Ślężę. Skałki porastają murawy naskalne oraz paprocie.

Jesień na Górze Krzyżowej

Na Górze Krzyżowej

Krzyż na szczycie Góry Krzyżowej stał już przypuszczalnie w XVI stuleciu. Był drewniany, wskutek czego co pewien czas ulegał zniszczeniu. Tak było np. wiosną 1819 roku kiedy to krzyż nie oparł się gwałtownej burzy. Powyższe naprowadziło jednego ze strzegomian na pomysł postawienia żelaznego krzyża, zwłaszcza, że zbliżała się 100-rocznica rozegranej w sąsiedztwie góry, zwycięskiej dla Prus bitwy pod Dobromierzem, która miała miejsce 4 czerwca 1745 roku podczas wojny o sukcesję austriacką. Żelazny krzyż stanął na wierzchołku i został poświęcony dokładnie 100 lat po tym wydarzeniu, jednak w grudniu tego roku został zrzucony ze zbocza przez „nieznanych sprawców” i roztrzaskał się. Nowy krzyż o wysokości 5 metrów poświęcono w październiku 1850 roku. Uporządkowano również ścieżkę na górę ze Strzegomia, a wkrótce na siodle poniżej (między Krzyżową a Górą św. Jerzego) powstała gospoda (rozebrana w latach 50-tych, po II wojnie światowej).

Widok na Strzegom z Góry Krzyżowej

Widok z Góry Krzyżowej na Ślężę i przedmieścia Strzegomia

W czerwcu 1945 żołnierze Armii Czerwonej ostrzelali z karabinu maszynowego figurę Jezusa na krzyżu, przepoławiając ją. Część rzeźby ukrył jeden z mieszkańców Strzegomia – obecnie znajduje się ona w poprzecznej nawie strzegomskiej bazyliki. Krzyż z nową, umieszczoną na nim rzeźbą poświęcono w październiku 1995 roku. Na szczyt Góry Krzyżowej prowadzi ze Strzegomia wygodna ścieżka (ok. 1,5 km), ostatni jej odcinek, ze wspomnianego wyżej siodła, biegnie po kamiennych schodkach. Przez przełęcz pod szczytem przebiega szlak niebieski przez Wzgórza Strzegomskie.

Bazaltowe zęby Krzyżowej

Bazaltowe „zęby” Góry Krzyżowej

MAPA