Na niewielkim zalesionym, bazaltowym wzgórzu nad Proszówką (460 m n.p.m.) sterczą wśród drzew ruiny jednego z największych zamków na Śląsku. Już w X wieku istniał tu prawdopodobnie gród plemienia Bobrzan, a od XII założona przez księcia Bolesława Wysokiego na zachodniej granicy Śląska kasztelanią. Murowany zamek miał powstać w 2 połowie XIII wieku za rządów księcia głogowskiego Konrada II jako jedno z ogniw fortyfikacji w dolinie Kwisy.

Medium castle in Proszowka

Na zamku w Proszówce

Do końca XIV wieku zamek posiadali książęta świdniccy i po śmierci Bolka II oraz wdowy po nim Agnieszki – znalazł on się w rękach Wacława IV czeskiego, który sprzedał ją jednemu z rycerzy – Beneszowi z Choustnika wraz z sąsiednim Gryfowem. Burgrabia zamku rycerz Wolf von Romke działał przez pewien czas jako rozbójnik i został w 1399 roku stracony. Następnym posiadaczem zamku był rycerz Gotsche Schoff Młodszy, syn ówczesnego pana na Chojniku.

Ruins in Proszowka

Zamek górny

To właśnie rodzinna Schoff Gotsche stała się wkrótce długoletnimi właścicielami warowni, z której uczyniła swoją rodową siedzibę. Wśród rodu znalazło się kilku rycerzy rozbójników, którzy korzystali z niespokojnego okresu wojen husyckich, by w XVI wieku przedziergnąć się w renesansowych „przemysłowców” korzystających z metalugricznego „boomu” w Sudetach. W połowie tegoż stulecia zamek przebudowano, przystosowując do wymogów nowożytnego pola walki, w którym zaczynała, zwłaszcza przy walkach oblężniczych, dominować broń palna. Podczas wojny trzydziestoletniej wojska szwedzkie generała Stahlhausa podeszły w roku 1639 po zamek. Zdobyto go sześć lat później, podczas kolejnego trwającego cztery dni szturmu.

Remnants of castle Gryf

„Szyja” bramna

Dopiero po kończących wojnę traktatach westfalskich garnizon szwedzki opuścił Gryf, a hrabia Leopold Schaffgotsch przystąpił do gruntownej modernizacji fortyfikacji, która otrzymała obecny kształt. W roku 1687 w rodowej siedzibie Schaffgotschów gościła małżonka króla Jana III Sobieskiego Marysieńka wraz ze świekrą na weselu hrabianki Eleonory Schaffgotsch. Podczas II wojny śląskiej zamek zajęły wojska pruskie, a po zakończeniu wojen śląskich przekształcono go w twierdzę. W 1798 Schaffgotschowie przenieśli się do pałacu w położonej u podnóża wzniesienia wsi Proszówka, przy której budowie wykorzystano budulec z murów starego zamku. Obecnie ruiny stanowią ogrodzoną własność prywatną, przeznaczoną na sprzedaż i coraz bardziej podupadają.

Yard of the medium castle

Zamek średni

Nadal widoczna jest jednak okazałość dawnego dumnego Gryfa, który składał się z trzech poziomów fortyfikacji – zamku dolnego, średniego i górnego. Główne wejście znajdowało się od strony wsi od wschodu. Zamek górny nie posiadał osobnego stołpu, lecz tworzył pentagonalną całość, w której mieściły się pomieszczenia mieszkalne i kaplica. Poniżej zamku wysokiego znajdował się zamek średni, największy – w okolicach zachowanych fortyfikacji bramnych z szyją na przedpolu był dostawiony najpóźniej zamek dolny. O popularnych w okresie romantyzmu ruinach krąży wiele legend. Najpopularniejsza jest ta o zgubionej przez hrabiego Schaffgotscha obrączce ślubnej, odnalezionej dzięki myszom, co miało stać przyczynkiem do budowy pobliskiej kaplicy św. Leopolda w 2 połowie XVII wieku. Niewątpliwie są to jedne z najciekawszych ruin na Śląsku, szkoda, że nie udostępnione oficjalnie do zwiedzania.

GALERIA

Ruins of castle Gryf Izerskie Mts. from ruins in Proszowka

Ruiny zamku wysokiego / Widok z ruin wieży na Góry Izerskie
W ruinach zamku górnego / Dziedziniec zamku górnego
  Widok z zamku dolnego
Reklamy