Dzielnica Jeleniej Góry (od 1975 roku), dawna miejscowość uzdrowiskowa położona na wysokości 330-390 m n.p.m. u zbiegu Podgórnej, Wrzosówki i Kamiennej, na południowym skraju Kotliny Jeleniogórskiej. Pierwsza wzmianka o Cieplicach pochodzi z roku 1281 kiedy to pan na Lwówku książę Bernard darował zakonowi św. Jana ze Strzegomia tzw. „Ciepłe Źródło” – Calidus fons wraz z przyległymi 250 łanami gruntu, zwalniając osadę z ciężarów na okres 20 lat. Według tradycji gorące źródło na tym terenie było znane już wcześniej, być może nawet za czasów luźnych społeczności plemiennych. W tym samym roku 1281 zakon szpitalników objął we władanie także przylegające ziemie w Górach Izerskich to jest otoczenie doliny Plesseny (Małej Kamiennej) od Piechowic po Izerskie Garby, gdzie rozpoczęto poszukiwanie szlachetnych rud. Joannici poświęcili źródło św. Janowi.

Śląski Grzbiet - panorama from Cieplice

Wjazd do Cieplic od strony Jeleniej Góry

Już w roku 1288 istniało w Cieplicach coś na kształt „domu zdrojowego” – utworzonej za przyzwoleniem księcia świdnickiego Bolka I gospody dla pożytku zakonu i gorących źródeł. Z roku 1318 pochodzi pierwszy zapisek polskiej nazwy miejscowości – Ciepłowody. Po śmierci Bolka II, w latach 80-tych XIV stulecia Ciepłowody przeszły w ręce rycerza Gotsche Schoffa – dworzanina wdowy po księciu – Agnieszki, który w roku 1403 ufundował przy źródłach prebendę cystersów z Krzeszowa. Cystersi gospodarzyli w Cieplicach aż do kasaty zakonu w roku 1810. W roku 1403 istniały już ujęcia  dwóch znanych źródeł (jedno, cieplejsze należało do zakonu, drugie do rodu Schoff-Gotsche), lecz pierwszy naukowy ich opis został sporządzony w 2 połowie XVI wieku.

Pond in Norwegian Park (Cieplice)

Staw w cieplickim parku

XVII wiek to mimo wojny trzydziestoletniej okres rozwoju uzdrowiska – z roku 1618 pochodzi statut zdrojowym, wkrótce też źródła obudowano kamiennymi, sklepionymi rotundami łazienek. W „Kronice Śląskiej” pochodzącej z roku 1625 znajduje się opis ciągnących do Cieplic na dzień św. Jana z całego Śląska  pielgrzymek, które brały udział w obrzędzie niemal rytualnej kąpieli. Uważano bowiem, że w tym dniu źródła miały cudowną siłę: chorym przywracały zdrowie, zdrowym zaś dodawały takiej mocy, że cały następny rok nie dokuczała im żadna choroba. Cieplice były wówczas na tyle znane, że odwiedzali je możni goście z dalekich stron, w tym z Rzeczypospolitej. We wspomnianym roku 1625  miał tu bawić hetman polny koronny Stanisław Koniecpolski po pobycie w tureckiej niewoli po cecorskiej potrzebie oraz wielu szlachciców polskich. Przed potopem szwedzkim w roku 1653 w Cieplicach przebywali magnat litewski Albrecht Stanisław Radziwiłł oraz polski – Krzysztof Opaliński (późniejszy „bohater” spod Ujścia). W  roku 1677 Cieplice odwiedził w sporej asyście książę Michał Kazimierz Radziwiłł. Do jego orszaku należał stolnik żmudzki Teodor Bilewicz, który sporządził pierwszy polski opis uzdrowiska Warm Baden. W 1682 „kurował” się w Cieplicach kanclerz Jan Wielopolski, którego miejscowy pamiętnikarz ocenił jako pana dostojnego, choć niezwykle wdzięki niewieście miłującego.

One of squirrels in Norwegian Park

Wiewiórka w Parku Norweskim

W roku 1687 wraz 1500-osobowym orszakiem na 100 wozach do Cieplic zajechała małżonka króla Jana III Sobieskiego – Marysieńka w towarzystwie ojca i obu synów – Jakuba i Aleksandra (Jakub Sobieski bawił ponownie w Cieplicach jeszcze w roku 1702). Także w kolejnych stuleciach Cieplice stanowiły popularne miejsce wypoczynku gości z Polski. Dwukrotnie na przełomie XVIII i XIX stulecia wypoczywał tu ksiądz Hugo Kołłątaj, w roku 1840 Edward Dembowski, zaś w roku 1847 spotkali się tu Wincenty Pol, Kornel Ujejski oraz czeski fizjolog Jan Purkyrne – Polacy stanowili nawet 50 % kuracjuszy. Zachodnia część Cieplic, na lewym brzegu Kamiennej nosiła wtedy nazwę „polskiej strony”. Nic dziwnego, że w roku 1872 ukazał się polski przewodnik po Cieplicach.

Church in Cieplice Sl. Zdroj

Barokowy kościół w Cieplicach

W XIX wieku po okresie typowego dla obszaru Śląska chałupniczego tkactwa zawitał do Cieplic przemysł – w 2 połowie XIX wieku powstała fabryka maszyn papierniczych, po II wojnie światowej odbudowana i działająca jako FAMPA. W 1891 roku do Cieplic doprowadzono linię kolejową z Jeleniej Góry, zaś w 1897 uruchomiono tramwaj o napędzie gazowym na odcinku Cieplice – Jelenia Góra, który wkrótce zastąpiono elektrycznym, zaś linię przedłużono aż do Podgórzyna Górnego. W latach 1904-08 powstały wały i zbiorniki retencyjne na Wrzosówce-Podgórnej oraz Kamiennej chroniące Cieplice przed częstymi w przeszłości powodziami. W latach 30-tych XX wieku dokonano gruntownej przebudowy i rozbudowy urządzeń i zabudowań zdrojowych, powstał wtedy nowoczesny dom zdrojowy. W roku 1935 Cieplice uzyskały prawa miejskie. Obecnie w uzdrowisku korzysta się z wód kilku źródeł, z których część stanowi sztuczne, wykonane w XIX i XX wieku odwierty. Wody fluorkowo-krzemowe Cieplic osiągają temperaturę aż do 90 stopni Celsjusza i są najcieplejsze w Polsce. Stosowane są przeważnie do kąpieli. Leczy się tu gościec, artretyzm, stany zapalne nerwów i stany pourazowe, porażenia, stany pozapalne, chorobę Heinego-Medina oraz choroby kobiece. Obecnie (lato 2013) w Cieplicach buduje się z dużym bólem (prawie 2-letnie opóźnienie inwestycji – w czerwcu 2013 zorganizowany został przetarg na kolejnego wykonawcę i dokończenie budowy) kąpielisko termalne.

Karkonosze from Jelenia Gora Cieplice

Widok z Cieplic na Karkonosze

W Cieplicach zachował się szereg zabytków, w tym pocysterski zespół kościelno-klasztorny. Czteroskrzydłowy budynek klasztoru z wirydarzem pochodzi z końca XVI wieku, barokowy kościół św. Jana Chrzciciela wzniesiony po pożarze kompleksu, z lat 1712-14. Wyposażenie barokowe wnętrza pochodzi w części z lat wcześniejszych – najcenniejszym zabytkiem jest  dzieło malarza Michała Willmanna z roku 1687 w ołtarzu.  W dekoracjach powtarzają się kilkakrotnie elementy z piastowskich herbów. Rokokowy portal zewnętrzny pochodzi  z roku 1779. Na dziedzińcu kościelnym otoczonym kamiennym murem znajduje się wolnostojąca dzwonnica z roku 1710 oraz barokowe kolumny – św. Floriana z roku 1713 i św. Trójcy z roku 1724. Obok na ulicy kościelnej znajduje się tzw. Długi Dom – klasztorny dom zdrojowy wzniesiony w końcu XVII wieku przez cystersów na podwalinach wcześniejszej budowli. Przy moście na Kamiennej stoi nepomuk z roku 1712. Przy pl. Piastowskim znajduje się okazały klasycystyczny gmach dawnego pałacu Schaffgotschów z lat 80-tych XVIII wieku. W pobliżu jest barokowy kościół poewangelicki z lat 70-tych XVIII stulecia na nietypowym, częściowo owalnym rzucie.

Spa Theatre in Cieplice

Park Zdrojowy w Cieplicach

Najchętniej odwiedzanym miejscem w Cieplicach jest park zdrojowy – założony w miejscu dawnego, przypałacowego ogrodu francuskiego założonego jeszcze w 1 połowie XVIII wieku. Właściwe założenie parkowe w typie angielskim powstało jednak dopiero w roku 1819 i zostało 19 lat później gruntownie rozbudowane. W parku mieszczą się klasycystyczne budynki domu zdrojowego z 1799 roku oraz teatru zdrojowego z roku 1836. Obecnie (2010 r.) park znajduje się w remoncie. Do parku zdrojowego od południa przylega tzw. Park Norweski założony w roku 1906 przez miejscowego przemysłowca z drewnianym pawilonem zbudowanym na wzór norweski, mieszczącym obecnie muzeum przyrodnicze. Park wieńczy wał przeciwpowodziowy i zapora z lat 1904-05. Z korony wału piękne widoki na Karkonosze. Przez Cieplice biegnie niebieski szlak turystyczny do Marczyc i dalej na Grodną.

 Norwegian Pavillon

W Parku Norweskim

Reklamy