Pasterka – znaki niebieskie – Machowski krzyż – znaki czerwone – Pański Krzyż – znaki żółte – Bożanowski Szpiczak – znaki zielone/rowerowy/żółty – Koruna – znaki zielone – Pański Krzyż – znaki żółte – U Zabiteho – znaki niebieskie – Pasterka. 18 km. 350 metrów różnicy wzniesień.

W poszukiwaniu mniej uczęszczanych miejsc Gór Stołowych, uwagę zwracają położone bardzo blisko granicy polsko-czeskiej południowe partie Broumowskich Ścian. Dostęp do nich jest paradoksalnie lepszy od strony polskiej, przez granicę, która znajduje się ok. 2 km od Pasterki – wygodnym płaskowyżem. W Pasterce można zaparkować albo przy kościele, albo na poboczu w niżej położonej części wsi.

parking przy kościele w Pasterce:

Pasterka sama w sobie jest dziwną osadą, która kończy się tzw. dołem wsi tj. najniżej położonym jej punktem.

Mt. Szczeliniec from meadows below Pasterka Droga z Pasterki na Machowski Krzyż

Okolice Pasterki ze szlaku niebieskiego

Tu dolina spływającego spod Szczelińców potoku przeradza się w lesisty wąwóz zwany Piekłem. Droga – stary trakt wiodący ze Śląska do Czech, dziś znaczony szlakiem niebieskim, biegnie dalej, docierając do granicy państwa znaczonej tu biało-czerwonymi słupkami przytulonymi do piaskowcowych buł. Z małych przecinek widać kamienne mury Lopoty i Koruny.

Blue trail to the Czech border Skalna dróżka ku granicy

Szlak niebieski z Pasterki na granicy państwa

At Czech boundary Stary drogowskaz przy granicy

Kamienne słupki i drogowskazy przy drodze na Machowskie siodło

Koruna ze stoków Lopoty Ridge of Koruna

Widok na grzbiet Koruny ze szlaku niebieskiego

Za kamiennym Machowskim Krzyżem są już Czechy. Znajduje się tu także skrzyżowanie szlaków, gdzie odnajdujemy szlak czerwony prowadzący pod górę południowym ramieniem Bożanowskiego Szpiczaka.

Machowski Krzyż Przełęcz Machowska

Machowski Krzyż

Prawdziwym punktem wyjściowym w poszczególne masywy skalne Broumowskich Ścian jest jednak oddalony o dalsze 1,5 km na wspomnianym szlaku czerwonym, położony na kolejnym siodle Krzyż Pański (725 m n.p.m.) i znajdujące się tu skrzyżowanie duktów. Oba krzyże znaczą dawny szlak pątniczy z Czech do Wambierzyc .

Panuv kriz Rozdroże przy Pańskim Krzyżu

Pański Krzyż

Po wschodniej siodła stronie znajduje się Bożanowski Szczyt czy Szpiczak, jak to mówią Czesi. To jakby Szczeliniec Wielki w miniaturze, przy czym oryginalnych form piaskowca należy szukać również na samych czubkach otaczających skał. A kształty te tworzą prawdziwy zwierzyniec złożony z wiewiórki, wielbłądów, żółwia, kota, kaczki czy jaszczurki. Do tego dochodzą przedmiotu użytku codziennego takie jak talerze czy kowadło. Przez Bożanowski Szpiczak biegnie od Pańskiego Krzyża znakowana na żółto pętelka, którą przechodzi się w ok. 0,5 godziny.

Wiewiórka i Jastrząb W labiryncie Bożanowskiego Szczytu

Wiewiórka i Jastrząb na skraju wierzchowiny Szpiczaka / Wejście do skalnego miasteczka

Pod wyjściu obok Veverki na wyrównaną wierzchowinę zgrupowanie skał wokół się zagęszcza.

Szlak przez Bożanowski Szczyt Leżący Wielbłąd Żółw i Kotek

Grupa: Leżący Wielbłąd, Żółw i Kotek

Kitty Tortoise (Zelva)

Kotek / Żółw

Przeciskamy się wąskim przejściem pod Waranem, wychodząc na skraj stoliwa.

Pod Waranem Lizard

Grupa Jaszczurki (Warana)

Skalne przejście pod Waranem Sugar loaf

Skalne przejście pod Waranem / Głowa Cukru

Z urwistej krawędzi wierzchowiny roztaczają się widoki na Góry Stołowe – Szczelińce i łąki pod grzbietem Skalniaka.

Na skraju urwisk Platforma z widokiem na Szczeliniec

Na krawędzi urwisk Bożanowskiego Szczytu

Szczytowe partie Bożanowskiego Szpiczaka Skalne ściany na Szpiczaku

Dziwne formacje skalne na Bożanowskim Szczycie

Panorama from Bozanovsky Spicak Tarasy Bożanowskiego Szpiczaka

Tarasy południowe Bożanowskiego Szpiczaka

Oddalamy się od krawędzi urwisk i idziemy zarastającą ścieżką wśród skał.

Urwiska Bożanowskiego Szczytu Szlak żółty na Szpiczaku Bożanowskim

Na Bożanowskim Szpiczaku

Kolejną intererującą grupą tuż przy dróżce są „talerze” skalne, po lewej stronie ścieżki w tym miejscu wyrasta efektowny skalny mur.

Stone plates Mur skalny w pobliżu "Talerzy"

Okolice talerzy skalnych

Za zakrętem szlaku, w lesie znajdziemy skalny wachlarz, nieco dalej łeb jakiegoś gada o nieustalonej proweniencji.

Maczuga skalna Zarośnięty łeb

Formy skalne na Bożanowskim Szczycie

Tuż za nimi, w świerczynie po lewej ukrywa się Kaczuszka.

Kaczuszka Duck

Kaczuszka

Skały zarastają toteż łatwo przeoczyć masywne Kowadło – po prawej stronie duktu.

Anvil Kowadło

Kowadło

Zaraz za nim wyrasta Wielbłąd – znacznie mniej okazały niż „nasz”, ze Szczelińca Wielkiego.

Kolejny Wielbłąd Wielbłądzie garby

Wielbłąd

Za Wielbłądem mamy jeszcze jednego Żółwia oraz malowniczą bezimienną skałkę z okapem, tuż przy szlaku.

Rock formation on Bozanovsky Spicak Skalny okap

Skałka z okapem

Ostatnim, godnym uwagi obiektem jest zarośnięty zielenią skalny grzybek.

Zielony grzybek Green mushroom

Grzybek przy wyjściu z kompleksu Bożanowskiego Szczytu

Tu wychodzimy ze skalnego miasteczka i usłanym skalnymi grzybkami lasem wracamy w stronę Pańskiego Krzyża. Nie osiągamy go jednak, gdyż przy skalnym chybotku skręcamy w prawo na szlak zielony. W dół opada tu malowniczy, zadrzewiony wąwóz skalny.

Chybotek nad Pańskim Krzyżem Zielony Wąwóz

Chybotek nad Pańskim Krzyżem / Leśny wąwóz

Szlak zielony prowadzi kawałek płasko, wąskim grzbietem, lecz przy kolejnym skrzyżowaniu zwanym Zielonym Gaikiem odbija w lewo. Schodzimy ku krawędzi grzbietowego spłaszczenia, po prawej, między drzewami widać okazałe skały na grzbiecie Wielkiej Kopy.

Skałki przy Zielonym Gaiku Rocks on Velka kupa

Grzybki w rejonie Zielonego Gaiku / Widok na skały na Wielkiej Kopie

Szlak mija kępy wrzosów, kwitnących malowniczo w sierpniu i obniża się stromo w dół bocznego wąwozu. Poniżej skałki z naturalnym okapem napotykamy szlak rowerowy (w tym miejscu słabe oznakowanie).

Droga na Velką Kupę Stone hood

Zejście szlakiem zielonym z płaskowyżu Broumovskich Sten

Idziemy szlakiem rowerowym w prawo, wzdłuż zalesionego wąwozu. Droga początkowo opada, by następnie wznieść się łagodnie na opadający w poprzek grzbiet Wielkiej Kopy. Należy tu uważać na znaki. Naszą drogę przecina bowiem szlak żółty, w który należy skręcić w prawo, w wąską ścieżkę na słabo zaznaczonym ramieniu góry. Pnie się on stromo, po chwili zaczynają pojawiać się schodki, a potem masywne skały labiryntu Velkej Kupy.

Around Velka kupa Na Velkej Kupie

Skały na Velkej Kupie ze szlaku rowerowego / Skraj kompleksu na Velkej kupie

Miejscowy labirynt przypomina nieco niedostępny dziś Szczeliniec Mały.

Na Velkej Kupie Horny rock

Na Velkej Kupie Na Velkej Kupie

Labirynt skalny na Wielkiej Kopie

Na szczycie Velkej kupy znajduje się rogacz przy rozwidleniu dróżek. W lewo odchodzi krótka ścieżka do „vyhlidki” na znajdującej się na krawędzi Obniżenia Broumowa Kamienną Bramą. Po drodze mijamy kolejne, pofałdowane skały.

 Na Velkej Kupie Na Velkej Kupie

Na Velkej Kupie Przy Kamennej branie

Skały przy odnodze szlaku żółtego do Kamiennej Bramy

Kamienna Brama nosi ślady wandalizmu minionych wieków – najstarszą z wyrytych dat jest rok 1795, z roku 1888 pochodzi znak klasztorny miejscowych benedyktynów. Ci odwiedzali to miejsce już wcześniej – w miejskich dokumentach można znaleźć ponoć wzmiankę z roku 1677 o jeszcze wcześniejszej wizycie broumowskiego opata z kompanami w tym urokliwym miejscu z rozległym widokiem sięgającym granic Polski na grzbiecie Gór Kamiennych.

Kamenna brana (Stone Gate) Kamenna brana

Kamienna Brama

W oddali majaczy zwarty wał Gór Sowich.

Przy Kamiennej Bramie Widok z Kamiennej Bramy

Widoki z Kamiennej Bramy

Wracamy do głównego szlaku żółtego, który prowadzi na początku w dół, ku skalnemu rozpadlisku między Velką Kupą a Koruną.

On the ridge of Velka kupa At the path to Koruna

Stone landscape Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę

Skalna kotlinka między Velką Kupą a grzbietem Koruny

Szlak przewija się wąską percią pod skalnymi mastodontami wysokości kilkudziesięciu metrów.

Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę

Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę

Piaskowcowe giganty nad szlakiem żółtym

Miejscami w skałach wykuto ułatwiające wędrówkę stopnie.

Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę

Skalna perć

Następnie czeka nas wędrówka wyrównanym grzbietem Koruny, między dwoma równoległymi rzędami skalnych murów. W zaklęśnięciu terenu, którym prowadzi szlak tworzą się mokradła, na szczęście w ostatnich latach Czesi wymienili mostki i całkiem przyjemnie się tu idzie.

Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę

Mur skalny na grzbiecie Koruny

Między zwartymi formacjami występują i bardziej filigranowe formy.

Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę

Grzybek i Głowa Cukru na Korunie

W połowie grzbietu szlak żółty skręca w prawo ku Zielonemu Gaikowi. Znajduje się tu rogacz i ławeczka, gdzie można odpocząć.

Szlak żółty z Vlk. Kupy na Korunę Na Korunie

Omszałe skały w pobliżu rozwidlenia szlaku żółtego na Korunie

Idziemy nadal prosto ślepą „bocznicą” szlaku wiodącą na punkt widokowy na skraju płaskowyżu Koruny. Przecinki po lewej dają wgląd w Kotlinę Broumovską zamkniętą od północy Górami Kamiennymi.

On the crest of Koruna Ready to fly towards Broumov

Szlak dojściowy do punktu widokowego / Widok z Koruny na Kotlinę Broumova

W końcu dochodzimy do występu skalnego na krańcu płaskowyżu, stanowiącego punkt widokowy w stronę południowo-wschodnią.

Scenic point on the top of Koruna Rocks on Koruna

Okolice punktu widokowego na Korunie

Widać stąd Kotlinę Kłodzką, zamkniętą Górami Złotymi, Bialskimi i Masywem Śnieżnika oraz, ponad zalewem i kamieniołomem w Radkowie, płaskowyż centralnej części Gór Stołowych ze Szczelińcem Wielkim i Małym.

Kotlina Klodzka from the edge of Koruna Szczeliniec and quarry over Radkow from Koruna

Panorama z Koruny na pd.wsch.

Wracamy grzbietem do skrętu szlaku żółtego i wędrujemy nim w lewo, schodząc z płaskowyżu. Mijamy efektowne, kilkudziesięciometrowe, pionowe ściany płaskowyżu Koruny.

Stone walls near Zeleny hajek Mur skalny Koruny

Mur skalny Koruny Mur skalny Koruny

Ściany płaskowyżu Koruny przy Zelenym Hajku

Na rozdrożu Zielony Gaik idziemy w prawo, potem w lewo, za znakami zielonymi, dochodząc po kilkunastu minutach do Pańskiego Krzyża. Tu wybieramy szlak żółty przez Signal.

Szlak na Signal Grupa Wiewiórki z Signala

Wejście w labirynt Signalu / Wiewiórka ze szlaku żółtego przez Signal

Po kilkuset metrach dochodzimy do najciekawszego miejsca tego masywu Broumovskich Ścian. Wysokie ściany skalne tworzą tu naturalne przejścia.

Wejście do labiryntu na Signalu Signal

Przejście skalne przy Junackiej vyhlidce

Szlak przeciska się między nimi, dochodząc do rozwidlenia ścieżek wśród skał.

Skalny pasaż na Signalu Tunel na Signalu

Skalne przejścia na Signalu

Ścieżka w lewo od rozdroża, który Czesi nazywają Bludiszte, doprowadzi nas po kilkudziesięciu krokach do tzw. Junackiej vyhlidki z widokiem na urwiska sąsiedniego Bożanowskiego Szpiczaka oraz, oddzielone wąwozem Piekła, polskie Góry Stołowe.

Rocks on Signal (707 m) Junacka vyhlidka

Na Junackiej vyhlidce Junacka vyhlidka

Skały przy Junackiej vyhlidce

Plątanina ścieżek na Signalu jest nieco monotonna (przejście całości to ok. 5 km), ale zawiera urokliwe momenty. Takim jest m.in.  czy Sowi Gródek – niewielki „gród” skalny złożony z potężnych bloków.

Na Signalu Skały na Signalu

Skały na Signalu

Stone tooth Sovi hradek (Owl's Castle)

Skalny Ząb / Sowi Hradek

Należy uważać na odcinku prowadzącym przez Signal, gdyż kluczy wokół rozsianych skał. Wreszcie schodzi w dolinę potoku Żidovka powyżej osady Rerziszny. Na rozdrożu zwanym romantycznie „U Zabitego” skręcamy w lewo i za znakami czerwonymi szerokim traktem podchodzimy mozolnie na przełęcz z Machowskim Krzyżem.

U zabiteho Machovsky kriz (667) in downpour

Studzienka w pobliżu U Zabitego / Machowski Krzyż w ulewnym deszczu

Stąd jeszcze ok. 2 km za znajomymi znakami niebieskimi, wśród piaskowcowych buł, do Pasterki, gdzie zaczynaliśmy naszą wycieczkę.

Powrót do Pasterki Na szlaku niebieskim

Skalna ścieżka ku granicy Wiata przy szlaku do Pasterki

Droga powrotna do Pasterki

MAPA TRASY

Najdete nás na mapy.cz